Aşağıda CAIRS'in ne olduğunu, kimlere uyguladığımı, kimlere uygulamadığımı, ameliyat gününü, sonrasını ve riskleri sırayla anlatıyorum. Her sayının yanında çıktığı çalışma var; kendi uygulamamı anlattığım yerleri "benim uyguladığım" diye ayırdım. Keratokonusun kendisini hiç bilmiyorsanız önce şuraya bakın: Keratokonus nedir, neden olur?
Bu sayfa bir sonuç vaat etmiyor. CAIRS 2018'de tanımlanmış bir yöntem; hakkında bildiklerimiz kadar henüz bilmediklerimiz de var ve ikisini de yazdım.
Kısa cevap
CAIRS, insan donör korneasından hazırlanan ince bir halka segmentinin, keratokonuslu korneanın içinde açılan bir kanala yerleştirilmesidir. Segment korneanın şeklini değiştirir: sivrilmiş bölgeyi düzleştirir, yüzeydeki düzensizliği azaltır. Hastalığın ilerlemesini durdurmaz; bunu hedefleyen tedavi çapraz bağlamadır (CXL). Her keratokonus hastasına uygun değildir. Karar kornea topografisi, kalınlık haritası ve muayeneyle verilir.
- Yapar: korneanın şeklini düzenler; yayımlanmış serilerde gözlüklü ve gözlüksüz görmede ortalama iyileşme bildirilmiştir.
- Yapar: korneadan doku çıkarmaz, doku ekler; segment gerektiğinde çıkarılabilir ya da yeri değiştirilebilir.
- Yapmaz: keratokonusun ilerlemesini durdurmaz.
- Yapmaz: gözlük ya da lens ihtiyacını her hastada ortadan kaldırmaz; kontrolleri gereksiz kılmaz.
Kendi gözünüz için konuşmak isterseniz: değerlendirme randevusu.
CAIRS nedir?
Kısaltmanın açılımı
CAIRS, İngilizce Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segments sözcüklerinin baş harfleridir. Türkçesi: korneal allojenik intrastromal halka segmentleri. "İntrastromal", segmentin korneanın orta tabakası olan stromanın içine yerleştirildiğini anlatır.
"Allojenik" ne demek: doku bir donörden gelir
Allojenik, dokunun başka bir insandan, yani bir donörden geldiği anlamına gelir. CAIRS'te kullanılan segment hastanın gözünden alınmaz; bağışlanmış bir insan korneasından hazırlanır. Bu yönüyle işlem, küçük ölçekli bir doku naklidir: yayınlarda da donör dokunun stromaya nakledilmesi olarak tanımlanır.1
Kornea içinde ne yapar
Segment, koninin çevresinde kornea içine hacim ekler. Eklenen hacim korneanın o bölgedeki eğimini değiştirir; sivrilmiş merkez düzleşir, yüzey daha düzenli hâle gelir ve görme bundan yararlanır.1 Sentetik halka segmentleri de aynı mantıkla çalışır; fark malzemededir.
Klinik not: Yöntemi 2018'de Jacob ve arkadaşları tanımladı. İlk seride donör korneadan trepanla kesilen segmentler, femtosaniye lazerle orta derinlikte açılan kanallara yerleştirildi ve aynı seansta hızlandırılmış çapraz bağlama yapıldı: 20 hastanın 24 gözü, evre 1-4 keratokonus, ortalama takip 11,58 ± 3,6 ay (6-18 ay).2 Yazarlar çalışmayı "pilot" olarak adlandırıyor.
CAIRS keratokonusu durdurur mu?
Hayır. CAIRS korneayı şekillendirir; hastalığın ilerlemesini durdurmayı hedefleyen tedavi çapraz bağlamadır (CXL). Bu sitede keratokonus tedavisini üç fiille anlatıyorum: durdur, şekillendir, değiştir. Durduran CXL'dir. Şekillendiren halka segmentleridir; CAIRS burada yer alır. Değiştiren kornea naklidir ve üçüncü basamaktır.
Bu ayrımı baştan söylüyorum, çünkü en sık karşılaştığım yanlış beklenti bu: "Segment takıldı, artık ilerlemez." Segment görmeyi düzeltebilir; ama korneanın zayıflama eğilimi yerinde durur ve izlem sürer.
CXL ile birlikte mi, ayrı mı?
Literatürde tek bir kural yok. İlk tanımda iki işlem aynı seansta yapılmıştı.2 18 çalışmayı (459 hastanın 567 gözü) birleştiren 2026 tarihli bir meta-analiz, ilk bir yılda segmentin hazırlanma tekniği ya da CXL eklenmesi açısından hiçbir yaklaşımın belirgin bir üstünlüğünü göstermedi.3 Bu bulgu görme ve topografi sonuçlarıyla ilgilidir; CAIRS'in tek başına ilerlemeyi durdurduğu anlamına gelmez.
Benim uyguladığım sıralama: Daha önce çapraz bağlama yapılmamışsa önce CAIRS yapıyorum, en az 6 ay sonra CXL. Bu, ilk tanımdaki aynı seans uygulamasından farklı bir tercih; tek doğru yol olduğunu söylemiyorum. Gerekçesini ve bu konudaki çalışmaları ayrı bir yazıda anlattım: CXL mi CAIRS mi: hangi basamakta olduğunuzu okuyun.
Pratikteki karşılığı: Size CAIRS önerildiyse hekiminize iki ayrı soru sorun: "Şekil için ne yapıyoruz?" ve "İlerleme için ne yapıyoruz?" İkincisinin cevabı CAIRS olamaz.
Kimlere uygulanır?
Tipik aday
CAIRS'i konuştuğum hasta genellikle şu üç durumdan birindedir: gözlükle net göremiyor; kontakt lensi gözünde taşıyamıyor; ya da lensle bile yeterli göremiyor. Yayımlanmış bir seride de CAIRS, özellikle kontakt lensi tolere edemeyen hastalar için bir görme rehabilitasyonu seçeneği olarak tanımlanıyor.4 Gözlüğüyle ya da lensiyle rahat ve net gören bir hastaya yalnızca "keratokonusu var" diye CAIRS önermem.
Kornea kalınlığı ve koninin yeri
Segmentin yerleşeceği bölgede, kanalın üstünde ve altında yeterli doku kalması gerekir. Koninin korneanın neresinde olduğu da segmentin uzunluğunu ve konumunu belirler.
Benim uyguladığım: korneanın en ince noktasında genellikle en az 350 µm arıyorum. Gerekçem şu: daha ince korneada çoğu zaman skar vardır ve skarlı dokuda CAIRS düzgün çalışmaz. Korneada skar yoksa ve en ince nokta kanalı açacağım bölgeye denk gelmiyorsa 300 µm'ye kadar da yapıyorum; 300 µm benim alt sınırım. En dik kornea değeri (Kmax) için sabit bir eşiğim yok.
Literatürde: okuduğum çalışmaların özetlerinde üzerinde uzlaşılmış tek bir kalınlık eşiği bulamadım. 350 µm ve 300 µm benim sınırlarımdır; kılavuz değeri olarak okunmamalı.
Yaş
Benim deneyimim: bugüne kadar CAIRS yaptığım en genç hasta 14, en yaşlı hasta 62 yaşındaydı. Bu bir sınır değil, bugüne kadarki aralıktır.
Literatürde: yaş aralığını bildiren bir seride hastalar 20-52 yaş arasındaydı (ortalama 29,5 ± 7,3).5 Çocuk ve ergenlere özgü, uzun takipli bir CAIRS serisini PubMed'de yaptığım aramada bulamadım; bu yaş grubunda kanıt erişkinlerdekinden de sınırlı.
Ayrıntısı: Çocuklarda keratokonus: beklemek ne zaman güvenli değil?
Daha önce CXL olmuş gözler
Geçirilmiş çapraz bağlama CAIRS için engel değildir. 67 gözü karşılaştıran geriye dönük bir çalışmada (30 göz önceden CXL olmuş, 37 göz olmamış) CAIRS'in düzleştirici etkisi iki grupta da görüldü; 6. ayda düzeltilmiş görme, K1 ve ortalama keratometrideki iyileşme CXL olmamış grupta daha fazlaydı.6 Yazarlar bunu çapraz bağlamanın korneayı sertleştirmesine bağlıyor.
Kimlere uygulanmaz?
Aşağıdaki başlıklar benim uygulamamı anlatır: CAIRS yapmadığım ya da ertelediğim durumlar. Başka bir hekim farklı bir sınır çizebilir.
Korneanın saydamlığını bozan merkezi skar
CAIRS korneanın şeklini değiştirir, saydamlığını geri getirmez. Görmeyi bozan şey görme ekseninin üzerindeki bir skarsa, şekli düzeltmek görmeyi beklenen ölçüde açmaz.
Segmente yer bırakmayacak kadar ince kornea
Kanalın açılacağı bölgede doku yetersizse segment yerleştirmek için fiziksel bir zemin yoktur. İleri keratokonusta CAIRS ile lamellar kornea naklini (DALK) karşılaştıran 52 gözlük bir çalışmada (26'ya 26) düzeltilmiş görme nakil grubunda daha iyiydi (P = 0,027); yazarlar CAIRS'i dikkatle seçilmiş olgularda nakilden önceki bir ara seçenek olarak tanımlıyor.7
Benim uygulamamda hastalığın ileri olması tek başına engel değil: nakil aşamasına gelmiş hastalarda da, korneada belirgin skar olmadığı sürece CAIRS yapıyorum. Belirleyici olan evre değil, dokunun saydam ve yeterli kalınlıkta olmasıdır.
Aktif enfeksiyon, kontrol altına alınmamış alerji ve göz ovuşturma
Aktif enfeksiyonu olan göze CAIRS yapmıyorum. Aktif alerjisi olan ya da gözünü ovuşturmayı sürdüren hastada da önce bunların kontrol altına alınmasını bekliyorum. Literatürde ağır atopisi olan bir hastada, ameliyattan 4 ay sonra atopi alevlenmesiyle birlikte segmentin üzerindeki kornea dokusunda incelme (ön stromal erime) bildirildi.8 Tek bir olgu sunumu; ama alerjiyi önce kontrol altına almak için yeterli bir uyarı.
Ertelediğim diğer durumlar
Geçirilmiş hidrops (korneanın ani su toplaması) ile gebelik ve emzirme dönemi de CAIRS yapmadığım ya da ertelediğim durumlar arasında.
Kuru göz engel değil. Kuru gözü olan hastaya CAIRS yapıyorum; bu sık sorulduğu için açıkça yazıyorum.
Uygun değilseniz hangi basamak konuşulur
CAIRS'e uygun olmamak tedavisiz kalmak anlamına gelmez. Hastalık ilerlemiyorsa ve görmeniz yeterliyse izlem; ilerliyorsa yalnızca çapraz bağlama; şekil bozuk ama cerrahi istemiyorsanız özel kontakt lensler; kornea saydamlığını yitirmişse ya da çok incelmişse nakil konuşulur. Hangisinin size denk düştüğünü şu yazıda anlattım: izlem, CXL, CAIRS ve nakil basamakları.
Pratikteki karşılığı: "Size CAIRS yapmıyorum" cümlesi kötü haber değildir; çoğu zaman o gün sizin için daha uygun bir basamak olduğunu gösterir. Gerekçesini sorun ve yazılı ölçümlerinizi isteyin.
Sentetik halkadan (INTACS) farkı nedir?
İki yöntemin mantığı aynıdır: kornea içine bir segment yerleştirip şekli değiştirmek. Fark malzemede ve bunun sonuçlarındadır. Hangisinin daha üstün olduğunu söyleyecek büyüklükte bir karşılaştırma yok; aşağıda farkı ve her birinin bilinmeyenini yazıyorum.
| Sentetik halka segmenti | CAIRS | |
|---|---|---|
| Malzeme | Polimetilmetakrilat (PMMA) adlı sert bir plastik. | İnsan donör korneasından hazırlanan doku. |
| Hastaya göre biçimlendirme | Önceden üretilmiş ölçüler arasından seçilir. | Segmentin uzunluğu, genişliği ve kalınlığı göze göre ayarlanabilir; kişiye özel biçimlendirilmiş segmentler tanımlanmıştır.9 |
| Bildirilen sorunlar | Segmentin üzerindeki dokunun erimesi: tek merkezde yerleştirilen 643 sentetik segmentte 10 yıllık sıklık %5,5 olarak bildirildi.10 | Aynı sorun olgu sunumu düzeyinde bildirildi (iki olgu).8,11 442 gözlük meta-analizde bir akut ret; 65 gözlük bir seride bir hastada segmentin yer değiştirmesi.12,5 |
| Veri birikimi | On yıllık izlem verisi içeren seriler var.10 | İlk tanım 2018.2 Bulabildiğim en uzun takipli seri üç yıllık.13 |
İkisini doğrudan karşılaştıran bir çalışma var: 34 CAIRS gözü, benzer özellikteki 34 sentetik segment gözüyle eşleştirildi (iki grupta da CXL eklenmedi). Son kontrolde iyileşmeler benzerdi; düzeltilmiş görmede iki ya da daha fazla sıra kazanan gözlerin oranı CAIRS grubunda %60, sentetik grupta %31,58'di (P = 0,04). İki grupta da büyük bir komplikasyon görülmedi.14 Çalışma geriye dönük ve randomize değil; tek başına "CAIRS daha üstündür" demeye yetmez.
Gözünde sentetik halka olanlar
Benim uyguladığım: gözünde sentetik halka olan hastaya CAIRS yapıyorum. Önce sentetik halka çıkarılır, 3 ay beklenir, sonra CAIRS yapılır.
Literatürde: sentetik halkası en az altı ay önce çıkarılmış 8 hastalık ileriye dönük bir seride CAIRS sonrası altı aylık izlemde komplikasyon bildirilmedi.15 Başka bir seride, üzerindeki doku eriyen sentetik halka 8 gözde CAIRS ile değiştirildi.10 Yayınlardaki bekleme süresi tek tip değil; 3 ay benim uyguladığım süredir. İki seri de çok küçük.
Bu iki yöntemin tarihçesi için: Sentetik halkadan CAIRS'e nasıl gelindi: son 10 yıl.
Doku nereden gelir, güvenli mi?
Donör doku nasıl seçilir ve hazırlanır
İlk tanımda segmentler, donör korneadan çift bıçaklı bir trepanla ameliyat sırasında kesiliyordu.2 Sonraki serilerin bir bölümünde önceden hazırlanmış steril donör kornea segmentleri kullanıldı;13,16 bir bölümünde ise segment femtosaniye lazerle kesildi.17 Yani "CAIRS" tek bir ürün değil, bir yöntemin adıdır.
Benim kullandığım doku: göz bankasından gelen, taranmış, sterilize edilmiş donör kornea dokusudur.
Vücut bu dokuyu reddeder mi?
Edebilir; nadir bildirilmiştir. 14 çalışmayı ve 442 gözü birleştiren meta-analizde bildirilen tek ciddi istenmeyen olay bir akut ret olgusuydu (%0,2) ve segmentin çıkarılmasını gerektirdi.12 "Ret olmaz" demek doğru değil; "442 gözde bir kez bildirildi" demek doğru. Benim uyguladığım: ameliyattan sonra 1 ay kortizonlu damla veriyorum.
"Başkasının dokusu" kaygısı
Bu kaygıyı küçümsemiyorum; gözünüze bir başkasından gelen doku yerleştirilecek ve bunu bilerek karar vermeniz gerekir. Muayenede dokunun nereden geldiğini, nasıl hazırlandığını ve hangi belgeyle geldiğini sorabilirsiniz; bu sorular beni rahatsız etmez. İçinize sinmiyorsa CAIRS'i seçmek zorunda değilsiniz.
Pratikteki karşılığı: Ameliyattan önce şunu sorun: "Segment hazır mı geliyor, ameliyatta mı kesiliyor? Kaynağı neresi?" Açık bir cevap almanız gerekir.
Değerlendirme: hangi ölçüme neden bakarım?
CAIRS kararı tek bir sayıyla verilmez. Keratokonusta tanı, evreleme ve tedavi seçimi için güncel uluslararası uzlaşı metni temel başvuru kaynağıdır.18 Aşağıda muayenede hangi ölçüme neden baktığımı anlatıyorum.
Kornea topografisi
Koninin nerede olduğunu, ne kadar dik olduğunu ve yüzeyin ne kadar düzensiz olduğunu gösterir. Segmentin nereye, hangi uzunlukta yerleşeceğini bu haritadan planlarım. Önceki topografileriniz varsa getirin: tek bir harita bugünü, art arda haritalar gidişi gösterir.
Kornea kalınlık haritası (pakimetri)
Korneanın en ince noktasını ve segmentin yerleşeceği bölgedeki kalınlığı gösterir. Kanalın güvenle açılıp açılamayacağını bu harita belirler.
Görme ve gözlük/lensle düzelme
Gözlüksüz, gözlükle ve varsa lensle görmenizi ayrı ayrı ölçerim. Aradaki fark, sorunun ne kadarının şekilden kaynaklandığını ve ameliyattan ne beklenebileceğini gösterir.
Gelmeden önce: topografinizi gönderip ön görüş alma
Elinizde yakın tarihli bir topografi varsa muayeneden önce bana iletebilirsiniz: Instagram'dan topografinizi gönderin. Kullanıcı adı @opdrserkangureser; mavi tikli (doğrulanmış) hesaptır, benzer adlı hesaplarla karıştırmayın. Bakar ve CAIRS'in sizin için konuşulmaya değer olup olmadığını söylerim. Bu bir ön görüştür, tanı değildir; karar muayene ve burada yapılan ölçümlerle verilir.
Klinik not: CAIRS sonrası izlemde Kmax yanıltıcı olabilir: otomatik hesaplanan değer, segmentin üzerindeki çevresel dikleşmeden etkilenir. 2026 tarihli bir görüş yazısı bunun yerine ortalama keratometriyi, ameliyat öncesi Kmax noktasındaki keratometriyi ya da fark haritasındaki en büyük düzleşmeyi öneriyor.19
Ameliyat nasıl yapılır, ne kadar sürer?
Burada kendi uygulamamı anlatıyorum. İşlem üç adımdan oluşur, yaklaşık 10 dakika sürer ve hasta aynı gün evine döner.
- Uyuşturma. Damla anestezi kullanıyorum; göz damlayla uyuşturulur.
- Kanalın açılması. Kanalı femtosaniye lazerle, 250 µm derinlikte açıyorum. Planlamayı İstanbul nomogramına göre yapıyorum.16
- Segmentin yerleştirilmesi. Donör dokudan hazırlanan segment kanala ilerletilir ve planlanan konuma getirilir. Dikiş atmıyorum; göze 1 gün kalacak bir bandaj kontakt lens takıyorum.
İşlem sırasında hiçbir şey hissedilmeyeceğini söylemek doğru olmaz. Damla anesteziyle yapılan kornea girişimlerinde genel olarak dokunma ya da baskı hissi ve parlak ışık fark edilebilir; bu kişiden kişiye değişir.
İki göze aynı gün yapılır mı?
Benim uyguladığım: İki göz de uygunsa aynı seansta iki göze yapılmasında sakınca görmüyorum. Gözlerden biri daha ileri ya da ölçümleri farklıysa plan her göz için ayrı yapılır.
Klinik not: Yayınlarda kanal derinliği tek tip değil. İlk tanımda kanallar orta derinlikte açılmıştı.2 İstanbul nomogramının yayımlanan klinik sonuçlarında (32 hastanın 44 gözü, 6 ay izlem) kanal 200 µm derinlikte tarif ediliyor;16 benim uyguladığım derinlik 250 µm'dir, yani yayımlanan değerden farklıdır. Kalın bir segmentin 260 µm derinlikte yerleştirildiği bir olguda 10. ayda segment üzerinde doku erimesi bildirildi; yazarlar segment ve kanal ölçüleri, derinlik ve konum için sınırların henüz çalışılması gerektiğini belirtiyor.11
Ameliyattan sonra iyileşme nasıl geçer?
İlk gün ve ilk hafta
Benim uyguladığım: bandaj kontakt lens gözde 1 gün kalır. Kortizonlu damlayı 1 ay kullanırsınız. Değişmeyen tek kural şu: gözünüzü ovuşturmayın. Bu yalnızca ilk hafta için değil, keratokonusla yaşadığınız sürece geçerlidir.
Kontroller
Benim uyguladığım takvim: ameliyatın ertesi sabahı ilk kontrol, 1. ayda ikinci kontrol, 3. ayda topografi. Sonraki kontrollerin aralığını kontrolde konuşuruz.
Günlük hayata dönüş
Benim uyguladığım süreler:
- Araç kullanma: 3 gün sonra.
- İşe dönüş: 3-7 gün.
- Su: ilk 5 gün göze su değmemeli; 5. günden sonra değebilir.
- Göz makyajı: 2 hafta sonra.
- Spor: 2 hafta sonra.
- Yüzme: 2 hafta sonra.
- Kontakt lens: ne zaman yeniden takabileceğinizi kontrolde konuşuruz.
Görme ne zaman oturur?
Tek bir takvim veremem; yayınlar da kademeli bir seyir gösteriyor. 20 gözlük bir yıllık bir seride Kmax'taki azalma 3. ayda ölçülmüş ve 12. aya kadar sabit kalmış; korneanın yüzey tabakasının (epitel) kalınlığı ise 6. aydan sonra dengeye ulaşmış.17 Üç yıllık seride stroma kalınlığı 6. ayda, epitel kalınlığı 1. yılda dengelenmiş.13
Pratikteki karşılığı: İlk haftalardaki görmenize bakıp ameliyatı değerlendirmeyin. Benim takvimimde korneanın şekline 3. ay topografisiyle bakıyorum; o kontrolü atlamayın.
CAIRS'ten ne beklenir? Sayılar ve kanıtın sınırı
Yayınlanmış sonuçlar
Önce bir birim: logMAR, görme keskinliğini ifade eden bir ölçektir; sayı küçüldükçe görme iyileşir ve 0,1'lik bir değişim göz tablosunda bir sıraya karşılık gelir.
2025'te yayımlanan ve 14 çalışmayı, 442 gözü birleştiren meta-analizde CAIRS sonrası ortalama değişimler şöyleydi:12
- Düzeltilmiş (gözlüklü) uzak görmede 0,37 logMAR iyileşme (%95 güven aralığı 0,28-0,46; 14 çalışma, 442 göz).
- Düzeltilmemiş uzak görmede 0,43 logMAR iyileşme (0,34-0,55; 11 çalışma, 427 göz).
- Sferik eşdeğerde 4,59 D düzelme (3,35-5,84; 12 çalışma, 430 göz).
- En dik kornea değerinde (Kmax) 4,49 D azalma (2,92-6,05; 13 çalışma, 439 göz).
2026'da yayımlanan ikinci bir meta-analiz (18 çalışma, 459 hastanın 567 gözü) benzer bir tablo çizdi: düzeltilmemiş görmede 1. ayda 0,45, 1. yılda 0,39 logMAR; düzeltilmiş görmede 1. ayda 0,36, 1. yılda 0,34 logMAR iyileşme.3
Bunlar ortalamadır; tek tek gözler ortalamanın iki yanına dağılır. İlk tanım serisinde düzeltilmemiş görmedeki kazanç 0 ile 8 sıra, düzeltilmiş görmedeki kazanç 0 ile 5 sıra arasında değişti.2 Yani hiç sıra kazanmayan gözler de vardı.
Henüz bilmediklerimiz
- Uzun dönem. Yöntem 2018'de tanımlandı.2 Bulabildiğim en uzun takipli seri üç yıllık: 49 hastanın 62 gözü; düzeltilmiş görme 0,72 ± 0,47'den 0,22 ± 0,19 logMAR'a geldi ve büyük bir komplikasyon bildirilmedi.13 On yıl sonrasını gösteren bir veri yok.
- Çalışma tasarımı. Bu sayfa için okuduğum serilerin hiçbiri randomize kontrollü çalışma değil; geriye dönük ya da tek kollu, çoğu tek merkezli seriler. Meta-analizler de bu serilerin toplamıdır.
- Geç sorunlar. Segment üzerindeki doku erimesi bir olguda 4. ayda, bir diğerinde 10. ayda ortaya çıktı.8,11 Kısa takipli seriler bu tür olayları kaçırabilir.
- Ölçüt. Çalışmaların çoğunun başarı ölçütü olarak kullandığı Kmax, CAIRS sonrasında yanıltıcı olabilir.19
CAIRS'ten sonra gözlük ya da lens gerekir mi?
Çoğu hastada evet. CAIRS bir gözlükten ya da lensten kurtulma ameliyatı değildir; amacı gözlükle ya da lensle düzeltilebilir bir kornea elde etmektir. Serilerdeki ortalamalar da bunu gösteriyor: 65 gözlük bir seride sferik eşdeğer ortalaması −8,82 D'den −3,45 D'ye,5 20 gözlük bir seride −6,79 D'den −1,88 D'ye geldi.17 Numara azalıyor ama sıfırlanmıyor. Lensle ilgili ayrıntı: Lens yetiyorsa ameliyat şart mı?
Bu konuda kendi çalışmamız: CAIRS uyguladığımız gözlerin ara sonuçlarını, üç meslektaşımla birlikte hazırladığımız çok cerrahlı bir seri olarak 26-28 Kasım 2026'da Zürih'te yapılacak KCXL Uluslararası Uzmanlar Toplantısı'nda sözlü bildiri olarak sunacağım. Sonuçları sunumdan sonra bu sayfaya ekleyeceğim.
Pratikteki karşılığı: Hedefi "gözlüksüz hayat" olarak değil, "gözlükle ya da lensle daha net ve daha rahat görme" olarak koyun. Size bir sıra sayısı söz veren olursa hangi çalışmaya dayandığını sorun.
Riskler ve olası sorunlar
İlk günlerde beklenenler
Batma, sulanma, ışığa hassasiyet ve bulanık görme, kornea girişimlerinden sonraki ilk günlerde genel olarak beklenebilen yakınmalardır; süresi ve şiddeti kişiden kişiye değişir.
Nadir ama ciddi olanlar
- Donör dokuya karşı ret. 442 gözlük meta-analizde bir olgu (%0,2); segment çıkarıldı.12
- Segmentin yer değiştirmesi. 49 hastanın 65 gözünü içeren bir seride bir hastada, ilk hafta içinde segment kanalın giriş yerine doğru kaydı ve giriş yeri açıldı.5
- Segment üzerindeki dokunun incelmesi (ön stromal erime). İki olgu sunumu var: biri ağır atopisi olan bir hastada, diğeri bilinen bir risk etkeni olmayan bir hastada. İkisinde de damla ve ilaç tedavisiyle tablo durdu, segment yerinde kaldı.8,11
- Kanalda birikinti. Aynı 65 gözlük seride beş olguda 6. aydan sonra kanal içinde sarı-beyaz birikintiler görüldü.5
- Enfeksiyon. Korneada yapılan her girişimde olduğu gibi burada da olasıdır. CAIRS'e özgü bir oranı okuduğum özetlerde bulamadım; bu yüzden sayı yazmıyorum.
Artan ağrı, artan kızarıklık, akıntı ya da görmede ani düşme olursa kontrol gününü beklemeyin. Ameliyat ettiğim hastalara bu tür durumlar için bana doğrudan ulaşabilecekleri bir numara veriyorum.
Beklenen düzelme olmazsa: yeniden konumlandırma ya da değiştirme
Her gözde ilk yerleştirme beklenen sonucu vermez. 13 hastanın 13 gözünü içeren bir seride, ilk ameliyattan sonra görmesi ya da topografisi beklenenin altında kalan gözlerde segmentin yay uzunluğu, genişliği, kalınlığı, yeri ya da optik zonu yeniden ayarlandı. İlk ameliyattan sonra 2 hasta düzeltilmemiş, 5 hasta düzeltilmiş görmede sıra kaybetmişti; ayarlamadan sonra hiçbir hastada sıra kaybı kalmadı.20 Küçük bir seri; ama ikinci bir girişimin mümkün olduğunu gösteriyor.
Benim deneyimim: 2 hastada revizyon yaptım; ek segment ekledim.
CAIRS'in değiştirmediği şeyler
- Hastalığın ilerleme eğilimi. Bunun için ayrı bir karar gerekir (CXL).
- Göz ovuşturmanın korneaya etkisi. Segment takılı olması ovuşturmayı zararsız kılmaz.
- İzlem gereği. Topografi kontrolleri ameliyattan sonra da sürer.
Pratikteki karşılığı: Onam formunu imzalamadan önce şu üç sorunun cevabını bilmelisiniz: "Bende en olası sorun ne? Olursa ne yapacağız? Size nasıl ulaşacağım?"
Geri alınabilir mi?
CAIRS'te korneadan doku çıkarılmaz, doku eklenir. Eklenen segment çıkarılabilir: meta-analizdeki ret olgusunda segment çıkarılmıştı.12 Segmentin yeri ve ölçüleri de sonradan değiştirilebilir.20
Ama "geri alınabilir" sözünü dikkatli kullanıyorum. Kornea içinde bir kanal açılmıştır ve segment çıkarıldıktan sonra korneanın ameliyat öncesindeki şekline ne ölçüde döndüğünü gösteren bir CAIRS serisini okuduğum yayınlarda bulamadım. Doğru cümle şu: segment çıkarılabilir ya da değiştirilebilir; korneanın hiç ameliyat olmamış hâline döndüğünü söyleyemem.
Benim deneyimim: bugüne kadar segment çıkardığım olmadı.
Sık sorulan sorular
Daha önce çapraz bağlama (CXL) oldum; CAIRS yapılabilir mi?
Evet, geçirilmiş çapraz bağlama CAIRS için engel değildir. 67 gözlük bir çalışmada CAIRS'in düzleştirici etkisi daha önce CXL olmuş 30 gözde de, olmamış 37 gözde de görüldü; CXL olmuş gözlerde etki daha sınırlıydı. Karar yine topografinize ve kalınlık haritanıza göre verilir.
CAIRS tek başına yeterli mi, sonrasında CXL de gerekir mi?
CAIRS korneanın şeklini değiştirir, hastalığın ilerlemesini durdurmaz; ilerlemeyi durdurmayı hedefleyen tedavi çapraz bağlamadır. Benim uyguladığım sıralama: daha önce CXL yapılmamışsa önce CAIRS, en az 6 ay sonra CXL.
Gözümde sentetik halka var; CAIRS'e geçilebilir mi?
Evet. Benim uyguladığım: önce sentetik halka çıkarılır, 3 ay beklenir, sonra CAIRS yapılır. Literatürde de örnekleri var: sentetik halkası çıkarılmış 8 hastalık bir seride CAIRS sonrası altı aylık izlemde komplikasyon bildirilmedi. Bu seri çok küçük ve 442 gözlük meta-analiz önceden halka takılmış gözleri kapsam dışı bırakmış.
Ameliyat sırasında ne hissederim?
Ameliyatı damla anestezisiyle yapıyorum; işlem yaklaşık 10 dakika sürer. Hiçbir şey hissedilmeyeceğini söylemek doğru olmaz: damla anesteziyle yapılan kornea girişimlerinde genel olarak dokunma ya da baskı hissi ve parlak ışık fark edilebilir. Bu kişiden kişiye değişir; aklınıza takılanı muayenede sorun.
İşe, ekrana ve araç kullanmaya ne zaman dönerim?
Benim uyguladığım süreler: araç kullanma 3 gün sonra, işe dönüş 3-7 gün. İlk 5 gün göze su değmemeli; göz makyajı, spor ve yüzme için 2 hafta beklenir. Kontakt lense ne zaman döneceğinizi kontrolde konuşuruz.
18 yaşından küçüklere CAIRS yapılır mı?
Benim deneyimim: bugüne kadar CAIRS yaptığım en genç hasta 14 yaşındaydı; bu bir sınır değil, bugüne kadarki aralıktır. Literatürde yaş aralığını bildiren bir seride hastalar 20-52 yaş arasındaydı; çocuk ve ergenlere özgü, uzun takipli bir CAIRS serisini PubMed'de yaptığım aramada bulamadım. Bu yaş grubunda karar aileyle birlikte ve muayenede verilir.
CAIRS ileride lazer, göz içi lens ya da nakil seçeneğini kapatır mı?
Yayınlarda CAIRS nakilden önceki bir basamak olarak ele alınıyor: ileri keratokonusta yapılan bir karşılaştırmada yazarlar CAIRS'i seçilmiş olgularda nakil öncesi bir ara seçenek olarak tanımlıyor. CAIRS sonrası lazer ya da göz içi lens ise korneanın oturmasından sonra kişiye göre değerlendirilir; bunu muayenede konuşuruz.
CAIRS fiyatı neye göre değişir?
Burada rakam vermiyorum. Fiyatı etkileyen başlıca kalemler donör dokunun temini, femtosaniye lazer kullanımı ve işlemin tek göze mi iki göze mi yapılacağıdır. Net bilgi muayene ve ölçümlerden sonra verilir.
Başka bir ilden geliyorum, süreç nasıl işler?
Değerlendirme aynı ölçümlerle yapılır; uygun bulduğum hastalarda muayene ve ameliyat aynı gün yapılabiliyor.
Ayrıntısı: Şehir dışından gelen hastalar için CAIRS
Başka bir ilden mi geliyorsunuz? Şehir dışından gelen hastalar için CAIRS
Değerlendirme randevusu
Topografiniz ve muayenenizle CAIRS'e uygun olup olmadığınızı birlikte değerlendirelim.
Gelmeden önce topografinizi Instagram'dan gönderebilirsiniz; ön görüş bildiririm, tanı değildir.Kaynaklar
- Steindor F, Bock R, Cieplucha M, Seiler TG, Geerling G. Corneal Allogeneic Intrastromal Ring Segments (CAIRS): Indications, Mechanism of Action and Outcomes. Klin Monbl Augenheilkd. 2026;243(6):649-653. PMID 42114817
- Jacob S, Patel SR, Agarwal A, Ramalingam A, Saijimol AI, Raj JM. Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segments (CAIRS) Combined With Corneal Cross-linking for Keratoconus. J Refract Surg. 2018;34(5):296-303. PMID 29738584
- De Clerck EEB, Krüger J, Kropp M, ve ark. Corneal Allogeneic Intrastromal Ring Segments for Treating Keratoconus-Systematic Review and Meta-Analysis. Medicina (Kaunas). 2026;62(3):523. PMID 41901604
- Benz EE, Tappeiner C, Goldblum D, Kyroudis D. Outcomes after Implantation of KeraNatural, a Sterile Corneal Allograft Intrastromal Ring Segment (CAIRS), in Eyes with Keratoconus. Klin Monbl Augenheilkd. 2025;242(4):328-331. PMID 40015314
- Nacaroglu SA, Yesilkaya EC, Perk FFNK, Tanriverdi C, Taneri S, Kilic A. Efficacy and safety of intracorneal allogenic ring segment implantation in keratoconus: 1-year results. Eye (Lond). 2023;37(18):3807-3812. PMID 37328510
- Yucekul B, Tanriverdi C, Taneri S, Keskin Perk FFN, Karaca Y, Kilic A. Effect of Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segment (CAIRS) Implantation Surgery in Patients With Keratoconus According to Prior Corneal Cross-linking Status. J Refract Surg. 2024;40(6):e392-e397. PMID 38848056
- Kara N, Sarsu Kocaaslan E, Görmez GN, ve ark. Comparison of Visual and Topographic Outcomes Between Deep Anterior Lamellar Keratoplasty and Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segment Implantation in Advanced Keratoconus: A Preliminary Study. Cornea. 2026 (baskı öncesi çevrimiçi). PMID 41915699
- Awwad ST, Asfar KE, Gendy J, Jacob S, Assaf JF. Anterior Stromal Melt With Corneal Allogeneic Intrastromal Ring Segments in a Patient With Severe Atopy. Cornea. 2025;44(9):1182-1186. PMID 40095577
- Jacob S, Awwad ST, Agarwal A. Corneal Allogeneic Intrastromal Ring Segments for keratoconus - recent evidence and the move to customized and custom shaped CAIRS. Curr Opin Ophthalmol. 2026;37(4):289-298. PMID 42142377
- Kozhaya K, Mehanna CJ, Jacob S, Saad A, Jabbur NS, Awwad ST. Management of Anterior Stromal Necrosis After Polymethylmethacrylate ICRS: Explantation Versus Exchange With Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segments. J Refract Surg. 2022;38(4):256-263. PMID 35412922
- Asfar KE, Jacob S, Assaf JF, Hafezi F, Awwad ST. Anterior Stromal Melt Following Implantation of a Large Size Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segment (CAIRS). J Refract Surg. 2026;42(10):e506-e510. PMID 42842443
- Friedrich M, Auffarth GU, Soiberman U, Augustin VA, Khoramnia R, Son HS. Visual and Topographic Outcomes After Corneal Allogeneic Intrastromal Ring Segments for Keratoconus: A Systematic Review and Meta-Analysis. Am J Ophthalmol. 2025;276:81-91. PMID 40157443
- Keskin Perk FFN, Tanriverdi C, Karaca ZY, Tran KD, Kilic A. Long-Term Results of Sterile Corneal Allograft Ring Segments Implantation in Keratoconus Treatment. Cornea. 2025;44(4):475-482. PMID 38900741
- Asfar KE, Bteich Y, Mrad AA, ve ark. Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segments (CAIRS) Versus Synthetic Segments: A Single Segment Comparative Analysis Using Propensity Score Matching. J Refract Surg. 2024;40(11):e863-e876. PMID 39530978
- Susanna BN, Forseto AS, Silveira AM, Santhiago MR, Susanna FN, Pereira NC. Femtosecond Laser-Assisted Customized CAIRS In Keratoconus Patients After ICRS Explantation: A Prospective Case Series. J Cataract Refract Surg. 2025;51(4):267-273. PMID 39680687
- Haciagaoglu S, Tanriverdi C, Keskin FFN, Tran KD, Kilic A. Allograft corneal ring segment for keratoconus management: Istanbul nomogram clinical results. Eur J Ophthalmol. 2022 (baskı öncesi çevrimiçi). PMID 36464653
- Bteich Y, Assaf JF, Müller F, ve ark. Femtosecond Laser-Assisted Graft Preparation and Implantation of Corneal Allogeneic Intrastromal Ring Segments for Corneal Ectasia: 1-Year Results. Cornea. 2025;44(3):360-367. PMID 39499155
- Gomes JAP, Hafezi F, Ambrósio R Jr, ve ark. Global Consensus on Keratoconus and Ectatic Diseases-Edition 2. Cornea. 2026;45(7):888-908. PMID 42228627
- Friedrich M, Kyroudis D, Goldblum D, ve ark. Is Kmax a Reliable Endpoint for Evaluating Outcomes after CAIRS? Ophthalmol Ther. 2026 (baskı öncesi çevrimiçi). PMID 42720886
- Jacob S, Agarwal A, Awwad ST, ve ark. Postoperative Adjustment of Implanted Corneal Allogeneic Intrastromal Ring Segments (CAIRS) to Improve Visual and Topographic Outcomes. J Refract Surg. 2025;41(8):e814-e821. PMID 40778862